“Δεν θα με πείραζε”. Η ομολογία ενός φοιτητή και τι αποκαλύπτει για όλους μας.

Η Αγιάν Χίρσι Άλι (Ayaan Hirsi Ali) μιλάει στο Πανεπιστήμιο του Ώστιν. Γεννήθηκε μουσουλμάνα στη Σομαλία, ζήτησε άσυλο στην Ολλανδία, απαρνήθηκε το Ισλάμ και από τότε προειδοποιεί για τον ισλαμισμό.

Στο 56:20 λεπτό, ένας φοιτητής τη ρωτάει αν υπάρχει χώρος για συμβιβασμό αρχών ανάμεσα στον δυτικό πολιτισμό και τον ισλαμισμό.

Εκείνη του απαντά με ερώτηση. «Αν θέλω να σου κόψω το κεφάλι, εκτός αν αλλαξοπιστήσεις, πού ακριβώς θα χωρούσε ο συμβιβασμός;»

Και ο νέος απαντά «δεν θα με πείραζε να αλλαξοπιστήσω, αφού άλλωστε είμαι αγνωστικιστής».

Σταθείτε λίγο εδώ.

Το μέτρο του ήταν η δική του ενόχληση.

«Δεν θα με πείραζε».

Ο φοιτητής το είπε σε αμφιθέατρο, χωρίς καμία απειλή, μπροστά σε κόσμο και κάμερες. Και ανακοίνωσε εκ των προτέρων ότι θα υποχωρήσει. Επιβεβαίωσε δηλαδή δημόσια πως η μέθοδος του εκφοβισμού των ισλαμιστών πιάνει!

Δεν σκέφτηκε ότι κανένας άνθρωπος δεν έχει δικαίωμα να επιβάλει με μαχαίρι και εκφοβισμό το τι θα πιστεύει ο άλλος.

Δεν σκέφτηκε ότι το δικό του «ναι» απέναντι στον εκβιασμό λειτουργεί σαν κύμα. Φτάνει και σε άλλους, και αποθρασύνει αυτόν που το επιβάλλει. 

Δεν σκέφτηκε καν ότι απέναντί του στεκόταν μια γυναίκα που έχει βιώσει στο πετσί της τι σημαίνει αυτή η απειλή.

Μια γυναίκα που στα 5 της υπέστη κλειτοριδεκτομή. Που στα 22 έφυγε από την οικογένειά της για να μην παντρευτεί έναν άγνωστο. Μια γυναίκα που είδε τον συνεργάτη της Theo van Gogh, (με τον οποίο δημιούργησε την ταινία «Submission»), να δολοφονείται στον δρόμο. Πάνω στο σώμα του ο δολοφόνος άφησε γράμμα που απειλούσε και την ίδια. Έκτοτε κυκλοφορεί με σωματοφύλακες κι όμως συνεχίζει να μιλά με θάρρος. 

Και της είπε πως δεν θα τον πειράζει να αλλαξοπιστήσει.

Ο φοιτητής σκέφτηκε κάτι πολύ απλούστερο. «Εμένα με πειράζει;»

Άλλο εξυπνάδα και άλλο παιδεία

Έτσι μιλάει άνθρωπος του οποίου όλη η ηθική εκπαίδευση αφορούσε τα δικά του συναισθήματα. Για χρόνια τον ρωτούσαν πώς νιώθει. Κανείς δεν τον παρακίνησε να μάθει ποιος είναι και ποια είναι η ιστορία του.

Ο νεαρός δεν είναι χαζός. Πέρασε εξετάσεις, γράφει εργασίες, ξέρει να επιχειρηματολογεί.

Και η εξυπνάδα χωρίς κρίση και σοφία γίνεται εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο αυτοεξαπάτησης.

Δεν γεννήθηκε έτσι. Τον εκπαιδεύσαμε έτσι.

Τι του διδάξαμε στο σχολείο

Μπερδέψαμε την αυτοεκτίμηση με την επιβράβευση

Του μάθαμε πως το «Άριστα» είναι για όλους. Για αυτόν που διάβασε και για αυτόν που δεν άνοιξε βιβλίο. Πήρε μπράβο στο σχέδιο, μπράβο στην έκθεση, μπράβο στην προσπάθεια, μπράβο και χωρίς προσπάθεια.

Θέλαμε να τον προστατεύσουμε από τον πόνο της αποτυχίας.

Και προστατεύοντάς τον, του στερήσαμε κάτι πολύ σπουδαιότερο. Την εμπειρία να αποτύχει, να σηκωθεί, να προσπαθήσει ξανά και τελικά να νικήσει.

Γιατί η χαρά της επιτυχίας και ο πόνος της αποτυχίας έχουν κοινή μήτρα. Τον κόπο.

Του είπαμε ότι ο πόλεμος είναι κακός

Σωστά. Αλλά σταματήσαμε εκεί.

Δεν του μάθαμε ότι η ιστορία δεν είναι μια ατέλειωτη σειρά παρεξηγήσεων ανάμεσα σε καλοπροαίρετους ανθρώπους.

Κάναμε την ιστορία άσκηση παπαγαλίας και έτσι δεν του εξηγήσαμε ποτέ, ότι η βία δεν είναι πάντοτε ένα ατύχημα, που λύνεται αν καθίσουμε γύρω από ένα τραπέζι να εξηγήσουμε καλύτερα τα συναισθήματά μας.

Υπάρχει και η ανθρώπινη κακία. Υπάρχει η δίψα για εξουσία και ο φανατισμός.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θέλουν να συνυπάρξουν μαζί σου. Άνθρωποι που θέλουν να σε υποτάξουν.

Του μάθαμε να αγαπά τον εαυτό του

Του μάθαμε να σέβεται το σώμα του, να βάζει όρια, να προσέχει την ψυχική του υγεία.

Όλα σωστά. Αλλά όλα γυρισμένα προς τα μέσα.

Τι εννοούσαν πραγματικά οι αρχαίοι με το «γνώθι σαυτόν»

Θα μου πείτε ότι και οι αρχαίοι έλεγαν «γνώθι σαυτόν».

Το έλεγαν. Εννοούσαν όμως κάτι άλλο.

Οι αρχαίοι ρωτούσαν τι θα κάνεις όταν έρθει η στιγμή που το σωστό έχει προσωπικό κόστος;

Εμείς  πλέον το μόνο που ρωτάμε είναι “πώς νιώθεις;”. 

Η πρώτη ερώτηση σε αδειάζει από ψευδευσθήσεις. Η δεύτερη σε γεμίζει με αυτές. 

Γι’ αυτό όποιος κοιτάζει συνέχεια μέσα του δεν βρίσκει τον εαυτό του και αντικρίζει έναν καθρέφτη.

Δεν εξηγήσαμε σε αυτον τον φοιτητή ότι το πραγματικό νόημα βρίσκεται συνήθως έξω από τον εαυτό μας. Σε κάτι ανώτερο από εμάς.

Σε έναν άνθρωπο που αγαπάμε περισσότερο από τον εαυτό μας. Σε ένα παιδί που θέλουμε να προστατεύσουμε. Σε μια υπόσχεση που ορκιστήκαμε να κρατήσουμε. Σε μια αρχή που αρνούμαστε να πουλήσουμε.

Σε κάτι που αξίζει περισσότερο από τη στιγμιαία άνεσή μας.

Γιατί άγαλμα της Ελευθερίας κι όχι της Άνεσης

Στην είσοδο του λιμανιού της Νέας Υόρκης στέκεται εδώ και πάνω από έναν αιώνα το Άγαλμα της Ελευθερίας.

Αναρωτιέμαι πόσοι νέοι  έχουν σκεφτεί γιατί οι προηγούμενες γενιές ύψωσαν άγαλμα της Ελευθερίας κι όχι της Ευτυχίας ή της Ασφάλειας ή της Άνεσης.

Της Ελευθερίας.

Ο εν λόγω φοιτητής γεννήθηκε μέσα σε έναν κόσμο ελευθερίας, δικαιωμάτων, επιστήμης και ευημερίας. Δεν χρειάστηκε να πολεμήσει γι’ αυτόν. Τον βρήκε έτοιμο. 

Όπως κι εγώ. Όπως κι εσείς.

Κι ό,τι δεν το πληρώνεις, το θεωρείς δεδομένο. Σαν τον αέρα. Μέχρι να σου λείψει.

Το κενό δεν μένει ποτέ κενό

Συμμερίζομαι την άποψη του Erich Fromm, που έλεγε ότι ο άνθρωπος που δεν αντέχει το βάρος της ελευθερίας του, ψάχνει τελικά κάποιον να του την παραδώσει.

Έναν ηγέτη, μια ιδεολογία, μια φυλή, έναν φανατικό.

Κάποιον που θα του πει «μη σκέφτεσαι, αναλαμβάνω εγώ, εσύ ακολούθησε».

Αυτό νιώθω πως έκανε ο νεαρός φοιτητής με το σχόλιο περί αγνωστικισμού. Δεν είχε ιδέα ποια τον ρωτούσε, τι τον ρωτούσε και γιατί άνθρωποι σαν την Αγιάν Χίρσι Άλι είναι από τις τελευταίες του ελπίδες να ξυπνήσει πριν είναι αργά.  

Αν το κενό δεν το γεμίσει η Δύση, θα το γεμίσει κάποιος άλλος.

Τι χρωστάμε στους νέους

Κι εδώ βρίσκεται ίσως η πραγματική ευθύνη της δικής μας γενιάς.

Είναι αδύνατο να παραδώσουμε στους νέους έναν κόσμο χωρίς κινδύνους. Τέτοιος κόσμος δεν υπήρξε ποτέ.

Μπορούμε όμως να τους παραδώσουμε κάτι πολύ πιο χρήσιμο.

Ιστορία, για να ξέρουν τι συνέβη πριν από αυτούς.

Κρίση, για να ξεχωρίζουν το σωστό από το βολικό.

Αρχές που δεν αλλάζουν ανάλογα με το κόστος.

Μια πολιτεία δικαίου από την οποία κανείς δεν θα θέλει να δραπετεύσει.

Και αρκετές μικρές μάχες, ώστε όταν έρθει η μεγάλη να έχουν ήδη μάθει να στέκονται όρθιοι.

Γιατί την ελευθερία μπορείς να την κληρονομήσεις.

Την ικανότητα να την υπερασπιστείς, δυστυχώς όχι.

Αυτή πρέπει να την κερδίζει κάθε γενιά από την αρχή. Μόνη της.

 

ΥΣ 1. Ο φοιτητής και ο Μπάρον Τραμπ

Καθώς έγραφα αυτό το κείμενο, η βιομηχανία του τρόμου (ισλαμιστές που κυβερνούν Ιραν) μετέδωσε βίντεο με τίτλο «πού και πώς να σκοτώσουμε τον Μπάρον Τραμπ». Με αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Μυστική Υπηρεσία επιβεβαίωσε ότι το διερευνά.

Ο Μπάρον Τραμπ είναι 20 ετών. Περίπου όσο και ο φοιτητής.

Και εδώ είναι η δοκιμασία.

Αν πέρασε από το μυαλό σας, έστω για μισό δευτερόλεπτο, ένα «ε, είναι ο γιος του Τραμπ», μόλις κάνατε ακριβώς αυτό που έκανε ο φοιτητής. Ζυγίσατε αν σας πειράζει.

Και μια αρχή που ισχύει μόνο για όσους συμπαθείς δεν είναι αρχή, όταν την χρησιμοποιείς επιλεκτικά. Οι αρχές μας δοκιμάζονται στους ανθρώπους που δεν συμπαθούμε.

Υ.Γ 2. Και τι σχέση έχουν όλα αυτά με την επιχείρησή σου;

Λογική ερώτηση. Το site λέγεται Business Mentor και δεν είναιι φιλοσοφική λέσχη.

Έχει όμως σχέση. Επειδή το «δεν θα με πείραζε» το λες σε πολλές εκφάνσεις της ζωής σου, πολλές φορές  μέσα την ημέρα, χωρίς να το προσέχεις.

Δεν θα με πείραζε να ρίξω άλλο ένα 10%.

Δεν θα με πείραζε να πληρώσω τελευταίο τον μικρό προμηθευτή που δεν μου γκρινιάζει.

Δεν θα με πείραζε να μην πω το λάθος που έκανα, αφού δεν το είδε ο πελάτης.

Δεν θα με πείραζε να βάλω τον υπάλληλο μου να δουλέψει 12ωρο ενώ τον πληρώνω για 8ωρο.

Όταν το μέτρο είναι πάντα η δική σου ενόχληση εκείνη τη στιγμή, να περιμένεις πολλές αναποδιές στον δρόμο σου. 

Ο πελάτης που σε έβρισε και πέτυχε το 10% έμαθε πώς να σου μιλάει από δω και πέρα. Ο υπάλληλος που είδε το λάθος να κρύβεται,  έμαθε τι να κάνει την επόμενη φορά στην επιχείρηση σου. Ο προμηθευτής που περίμενε να πληρωθεί δεν θα σε εξυπηρετήσει με την ίδια θέρμη την επόμενη φορά. Κι υπάλληλος που έβαλες να δουλέψει 12ωρο, ενώ τον πληρώνεις για 8ωρο, θα σου φύγει και θα γίνει κινητή δυσφήμηση για σένα και την επιχείρηση σου. 

Κύματα. Μικρά, καθημερινά, ανώνυμα που επιστρέφουν.

Γι αυτό σου έχω ένα εργαλείο και είναι εντελώς δωρεάν. Πριν από κάθε μικρή η μεγάλη απόφαση, άλλαξε την ερώτηση. Κι αντί να ρωτήσεις  «με πειράζει;», ρώτα  «αν ήμουν στη θέση του άλλου, θα το θεωρούσα δίκαιο και σωστο;». Αν η απάντηση είναι όχι, τότε κάνε ακριβώς ότι θα περίμενες να κάνουν για σένα οι άλλοι. Μόνο έτσι θα δεις να αλλάζει κάτι στη ζωή σου και γύρω μας.