Διαβούλευση AI Act στην Ελλάδα. 8 προβλήματα και 5 προτάσεις

Αυτή τη στιγμή που μιλάμε (02/07/26) τρέχει η δημόσια διαβούλευση για το πώς θα εφαρμοστεί ο ευρωπαϊκός Κανονισμός AI Act στην Ελλάδα. Λήγει στος 6 Ιουλίου 2026. Και οι περισσότεροι επιχειρηματίες δεν έχουν ιδέα τι τους περιμένει.

Διάβασα το πλαίσιο. Διάβασα τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 2024/1689. Κοίταξα 113 άρθρα, 180 αιτιολογικές σκέψεις, 13 παραρτήματα.

Υπάρχουν φωτεινά σημεία όπως το AI Regulatory Sandbox. Αλλά τα σκοτεινά σημεία είναι περισσότερα και σοβαρότερα.

Πάμε ένα ένα.

Πρόβλημα 1. Η ΑΠΔ ως κεντρική εποπτική αρχή

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων (ΑΠΔ) ορίζεται ως η κεντρική εποπτική αρχή του AI Act στην Ελλάδα. Δηλαδή, η αρχή που ασχολείται με data privacy, GDPR κλπ αναλαμβάνει ΚΑΙ την εποπτεία της τεχνητής νοημοσύνης στην χώρα μας.

Σκέψου το. Μια αρχή με DNA προστασίας δεδομένων, με κουλτούρα απαγόρευσης και συντηρητισμού, θα κρίνει αν η AI εφαρμογή σου είναι “αρκετά δίκαιη” ή “αρκετά διαφανής”. Σε μια χώρα όπου η ΑΠΔ χρειάζεται μήνες για μια απλή γνωμοδότηση.

Η Ελλάδα θα μπορούσε να είχε φτιάξει ανεξάρτητη αρχή AI με τεχνική εξειδίκευση. Αντ’ αυτού, πέρασε την αρμοδιότητα σε μια ήδη υπερφορτωμένη δομή.

Πρόβλημα 2.  10 φορείς για ένα νομοσχέδιο

Κοίταξα τι προβλέπει το σχέδιο νόμου και μέτρησα τους φορείς που εμπλέκονται στην εποπτεία.  ΑΠΔ (κεντρική εποπτεία + εθνικό σημείο επαφής), ΕΕΤΤ (κοινοποιούσα αρχή), Κέντρο Συντονισμού και Τεχνογνωσίας AI (μέσα στην ΕΕΤΤ), Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, Μητρώο Συστημάτων AI Δημοσίου, Μηχανισμός Καταγγελιών, AI Regulatory Sandbox, Φάρος AI Factory, Ευρωπαϊκοί Κόμβοι Ψηφιακής Καινοτομίας (EDIHs), Παρατηρητήριο Τεχνητής Νοημοσύνης.

Δέκα. Για ένα νομοσχέδιο.

Με απλά λόγια, ο Γιάννης με το AI eshop στο Ηράκλειο πρέπει να καταλάβει ποιος τον ελέγχει, ποιος τον πιστοποιεί, πού καταγγέλλει, πού εγγράφεται, ποιος τον εποπτεύει, ποιος τον συντονίζει. Κυριολεκτικά δηλαδή, ένας λαβύρινθος. Σημάδι για ένα έμπειρο άτι πως η κλασική ελληνική γραφειοκρατία, τώρα απλώνει πάλι τα πλοκάμια της και στο AI.

Να θυμίσω πως η Σιγκαπούρη, πραγματικός κόμβος AI, έχει έναν φορέα, την IMDA. Το Model AI Governance Framework της είναι εθελοντικό, principles-based, χωρίς πρόστιμα. Υποχρεώσεις υπάρχουν μόνο όπου υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, όπως στα χρηματοοικονομικά. Εμείς φτιάχνουμε 10 φορείς με κυρώσεις εκατομμυρίων. Για τα πάντα.

Πρόβλημα 3. Πρόστιμα που σκοτώνουν πριν αρχίσεις

Ως 7,5 εκατομμύρια ευρώ ή 1% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών. Αυτό είναι το πρόστιμο για “ανακριβείς ή παραπλανητικές πληροφορίες” προς τις εποπτικές αρχές.

Για μια startup 5 ατόμων στη Θεσσαλονίκη, “ανακριβής πληροφορία” μπορεί να σημαίνει ότι δεν κατάλαβες σωστά τι ακριβώς ζητάει η αρχή. Η αοριστία της υποχρέωσης, σε συνδυασμό με το ύψος της κύρωσης, δημιουργεί ένα πολύ συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Αυτολογοκρισία.

Ξέρετε πολλούς επιχειρηματίες που θα ρίσκαραν σε ένα τέτοιο περιβάλλον; Μου λέτε γιατί να βάλουν πρόσθετους μπελάδες στο (ήδη επιβαρυμένο) κεφάλι τους;

Για σύγκριση, στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση δεν έχει αντίστοιχο ομοσπονδιακό νόμο AI. Αυτή τη στιγμή, αμερικανικές εταιρείες χτίζουν. Ευρωπαϊκές εταιρείες ακόμη συμπληρώνουν φόρμες.

Πρόβλημα 4. Η αξιολόγηση θεμελιωδών δικαιωμάτων (FRIA) ως γραφειοκρατική πύλη

Το Άρθρο 27 του EU AI Act απαιτεί Fundamental Rights Impact Assessment πριν θέσεις σε λειτουργία σύστημα AI “υψηλού κινδύνου”. Πρέπει να περιγράψεις ποιες “κατηγορίες φυσικών προσώπων και ομάδες” θα επηρεαστούν, τι μέτρα παίρνεις, πώς εποπτεύεις.

Ακούγεται λογικό. Ως εδώ, OK.

Το πρόβλημα είναι άλλο. Ποιος κρίνει αν η αξιολόγηση σου είναι “επαρκής”; Η αρχή. Με ποια κριτήρια; Αόριστα. Ο γραφειοκράτης μπορεί πάντα να πει “δεν εξέτασες αρκετά τις ευάλωτες ομάδες”. Και εσύ αναγκάζεσαι να αρχίσεις από την αρχή. Ξανά και ξανά. Ατέρμονα.

Αυτό δημιουργεί μια σχέση εξάρτησης. Ο ελεγκτής αποφασίζει, ο επιχειρηματίας εκτελεί. Χωρίς σαφή τελεσιδικία. Κλασικό μοτίβο ελληνικής γραφειοκρατίας, τώρα  και με ευρωπαϊκή σφραγίδα.

Πρόβλημα 5.  Το παράδοξο των δεδομένων μεροληψίας

Αυτό είναι ίσως το πιο κωμικοτραγικό σημείο ολόκληρου του κανονισμού.

Ο GDPR απαγορεύει τη συλλογή δεδομένων φυλής, εθνικότητας, σεξουαλικού προσανατολισμού. Αλλά το Άρθρο 10(5) του AI Act λέει πως μπορείς κατ’ εξαίρεση να τα συλλέξεις, αν θέλεις να αποδείξεις ότι το AI σου δεν κάνει διακρίσεις.

Διάβασέ το πάλι. Για να αποδείξεις ότι δεν κατηγοριοποιείς ανθρώπους κατά φυλή, πρέπει να κατηγοριοποιήσεις ανθρώπους κατά φυλή.

Και δεν φτάνει αυτό. Χρειάζεσαι ειδικές τεχνικές, αυξημένη ασφάλεια, τεκμηρίωση, ελεγχόμενη πρόσβαση, διαγραφή μετά τη χρήση. Ένα ολόκληρο γραφειοκρατικό οικοσύστημα γύρω από μια υποχρέωση που αντιφάσκει με τον GDPR.

Ποιος μπορεί να το κάνει; Ίσως η Google, η SAP, η Siemens κλπ. Ο Γιάννης όμως με το AI eshop στο Ηράκλειο, τι λέτε; Mπορεί; Απαντώ για εσάς. ΑΔΥΝΑΤΟΝ.

Πρόβλημα 6. ESG κρυμμένο μέσα στις “ηθικές αρχές”

Ο AI Act ενσωματώνει 7 “ηθικές αρχές” για αξιόπιστη AI. Δύο από αυτές τραβάνε την προσοχή.

“Diversity, non-discrimination and fairness.” Και “Societal and environmental well-being.”

Η πρώτη είναι καθαρά DEI πολιτική με άλλο όνομα. Η δεύτερη είναι ESG με άλλο όνομα. Έχω αρθρογραφήσει και εξηγήσει γιατί πιστέυω ότι προωθούν πολιτική ατζέντα και ανισότητες. Και τώρα μπαίνουν ως ρυθμιστικά κριτήρια σε ένα κανονισμό τεχνολογίας;

Τι σημαίνει “κοινωνική και περιβαλλοντική ευημερία” για ένα AI chatbot που κάνει customer service; Τι σημαίνει “diversity” σε ένα σύστημα πρόβλεψης αποθεμάτων; Ό,τι αποφασίσει η εποπτική αρχή. Κι αυτό γιατί δεν υπάρχει αντικειμενικό κριτήριο. Υπάρχει μόνο η κρίση του ελεγκτή.

Σύμφωνα με ανάλυση του Forbes, ήδη προωθούνται DEI maturity audits (ISO-30415) ως μέθοδος συμμόρφωσης με τον AI Act. Ένας κανονισμός τεχνολογίας δηλαδή,  γίνεται εργαλείο ιδεολογικής εποπτείας.

Πρόβλημα 7. Η “εξάλειψη μεροληψίας” χωρίς τερματισμό

Τα συστήματα υψηλού κινδύνου πρέπει να εξαλείφουν bias μέσω feedback loops. Ακούγεται σωστό.

Αλλά ποιος ορίζει τι είναι bias; Η αρχή. Ποιος κρίνει αν εξαλείφθηκε; Η αρχή. Ποιος αποφασίζει αν χρειάζεται νέα αξιολόγηση; Πάλι η αρχή.

Αυτό σημαίνει μόνιμη εποπτεία. Ο επιχειρηματίας δεν μπορεί ποτέ να πει “τελείωσα, συμμορφώθηκα”. Γιατί τα κριτήρια είναι εκ σχεδιασμού ρευστά. Η “μεροληψία” αλλάζει νόημα ανάλογα με το πολιτικό κλίμα.

Αποτέλεσμα; Xτίζεις τμήμα συμμόρφωσης στους κανονισμούς,  αντί για AI.

Πρόβλημα 8.  Εξωεδαφική εφαρμογή, μηδενική δημοκρατική νομιμοποίηση

Ο AI Act εφαρμόζεται σε κάθε εταιρεία που εξυπηρετεί πολίτες ΕΕ, ανεξαρτήτως έδρας. Η ΕΕ νομοθετεί για τον πλανήτη χωρίς τη συγκατάθεση του πλανήτη.

Τον Ιούλιο 2025, 40 και πλέον μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ζήτησαν από την Κομισιόν να παγώσει τις απαιτήσεις. Η αναφορά Draghi (2024) προειδοποίησε ρητά ότι η ΕΕ θυσιάζει ανταγωνιστικότητα στον βωμό ρυθμιστικής πολυπλοκότητας.

Η Ευρώπη δεν έχει ούτε ΜΙΑ εταιρεία AI στο top 10 παγκοσμίως. Κι όμως, νομοθετεί σαν να ηγείται. Αυτό εγώ το λέω αυτοτιμωρία σε κανονιστική μορφή.

Και τι θα έπρεπε να γίνει; 5 προτάσεις

Πάντα πίστευα πως μια καλοπροαίρετη κριτική, πρέπει να συνοδεύεται και από προτάσεις.  Ιδού 5 συγκεκριμένα πράγματα κατά την εκτίμηση μου, θα μπορούσαν να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο.

1. Αυτοδήλωση συμμόρφωσης με βάση τον κίνδυνο του προϊόντος

AI χαμηλού κινδύνου (chatbot εξυπηρέτησης, σύστημα πρόβλεψης αποθεμάτων, εργαλείο marketing) να κάνουν αυτοδήλωση συμμόρφωσης, με τυχαίους δειγματοληπτικούς ελέγχους. Υποβάλλεις δήλωση κι αν σε πιάσουν να λες ψέματα πληρώνεις. Αλλά τουλάχιστον δεν χρειάζεσαι νομικό τμήμα για να ξεκινήσεις.

AI υψηλού κινδύνου (ιατρικά, δικαστικά, πιστοληπτικά), εκεί θέλεις κανονικό έλεγχο, ακόμα κι αν είσαι startup 3 ατόμων.

Με απλά λόγια, ο διαχωρισμός πρέπει να γίνεται με βάση τι κάνει το AI και την σοβαρότητα των στοιχείων που επεξεργάζεται, όχι πόσους εργαζόμενους έχεις.

2. Κατάργηση DEI/ESG υποχρεώσεων από τον κανονισμό AI

Ένας κανονισμός τεχνολογίας δεν έχει δουλειά να επιβάλλει πολιτικές “diversity” και “κοινωνικής ευημερίας”. Αυτά είναι πολιτικές επιλογές που διχάζουν. Ανήκουν στη βουλή και στον δημόσιο διάλογο. Ο AI Act πρέπει να ρυθμίζει τεχνική ασφάλεια. Λειτουργεί σωστά το σύστημα, δίνει ακριβή αποτελέσματα, προστατεύει τα δεδομένα σου; Τελεία. Αν θέλει η ΕΕ να κάνει πολιτική DEI, ας φέρει ξεχωριστό νόμο με ξεχωριστή ψηφοφορία. Το να χώνεις ιδεολογία μέσα σε τεχνικό κανονισμό είναι ανηθικότητα.

3. Ρήτρα αυτόματης λήξης σε κάθε ρυθμιστικό μέτρο

Κάθε υποχρέωση αυτοκαταργείται σε 3 χρόνια αν δεν αποδειχθεί ότι πέτυχε τον σκοπό της. Η τεχνολογία κινείται γρήγορα. Κανονισμοί γραμμένοι το 2024 θα είναι αδόκιμοι μέχρι το 2027. Χωρίς μηχανισμό αυτοδιόρθωσης, θα κουβαλάμε νεκρά βάρη.

4. Ξεχωριστή τεχνική αρχή AI

Η ΑΠΔ δεν μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως εποπτική αρχή για  data privacy ΚΑΙ για  AI.  Χρειάζεται ανεξάρτητη αρχή με μηχανικούς, data scientists, ειδικούς σε machine learning. Ανθρώπους που έχουν χτίσει μοντέλα και ξέρουν πώς λειτουργούν (και όχι νομικούς που δεν έχουν ιδέα τι μπορεί να κάνει το AI.)

5. Κανονιστικός ανταγωνισμός αντί για κανονιστική μονοκρατορία

Αν η Ελλάδα θέλει να παίξει κάποιο ρόλο στο AI, χρειάζεται ρυθμιστικό πλαίσιο πιο ελαφρύ από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Φορολογικά κίνητρα για AI startups. Απλοποιημένες διαδικασίες. Και η πολιτική βούληση να πει “εδώ θα κάνουμε λιγότερα από όσα μας ζητάει η ΕΕ, στο πλαίσιο που μας επιτρέπεται”. Γιατί αν εφαρμόσουμε τα πάντα κατά γράμμα, θα είμαστε μια ακόμα ευρωπαική συμμορφωμένη χώρα, χωρίς AI μέλλον.

Η μεγάλη εικόνα. H Ελλάδα χάνει τη μεγαλύτερη μεταφορά πλούτου στην ιστορία

Έγραψα πρόσφατα για τα AI data centers και τη μεγαλύτερη μεταφορά πλούτου που τρέχει αυτή τη στιγμή. Η McKinsey την υπολογίζει σε 2,6 με 4,4 τρις δολάρια ετήσιας αξίας. Αυτός ο πλούτος πηγαίνει εκεί που υπάρχει ρεύμα, γρήγορες αδειοδοτήσεις, σαφείς κανόνες. Τέξας, Εμιράτα, Σιγκαπούρη.

Η Δανία πάγωσε τα data centers γιατί δεν πρόλαβε να χτίσει υποδομή. Η Γερμανία έκλεισε τα πυρηνικά και ξανάνοιξε λιγνιτωρυχεία. Η Ολλανδία και η Ιρλανδία βάζουν περιορισμούς. Η Ευρώπη ρυθμίζει τον εαυτό της εκτός αγοράς.

Και η Ελλάδα; Αντιγράφει πιστά ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο. Χωρίς κριτική και χωρίς να αναρωτιέται αν μας βγαίνει ο λογαριασμός.

Το κράτος ξοδεύει 7 ευρώ σε κατανάλωση για κάθε 1 ευρώ που επενδύει. Το 20% των φορολογικών εσόδων εξαρτάται από τον τουρισμό, δηλαδή από παράγοντες που δεν ελέγχουμε. Καιρό, γεωπολιτικές συνθήκες, κρίσεις. Η μόνη λύση που μεγαλώνει την πίτα χωρίς να μας φτωχοποιεί ως χώρα, είναι η αύξηση της παραγωγικότητας.

Τα AI data centers είναι ακριβώς αυτό. Παραγωγική δραστηριότητα υψηλής αξίας. Ένα μόνο data center φέρνει 5-15 δισ. επένδυση, 1.500-3.000 θέσεις εργασίας, φόρους εκατομμυρίων τον χρόνο. Ανεξάρτητα από εποχικότητα.

Και τι κάνουμε; Φτιάχνουμε κανονισμούς με DEI ελέγχους και πρόστιμα 7,5 εκατομμυρίων για startups. Την ίδια στιγμή,  η Κίνα φτάνει τους 100 πυρηνικούς αντιδραστήρες και χτίζει σύντομα επιπλέον 44. Τα Εμιράτα φτιάχνουν AI clusters 5 γιγαβάτ, ενώ η Google σχεδιάζει data centers σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Η διαβούλευση κλείνει 6 Ιουλίου. Η Ελλάδα έχει ακόμα τη δυνατότητα να γίνει κόμβος AI στη ΝΑ Ευρώπη. Αλλά αυτό απαιτεί λιγότερο κράτος, γρήγορες αδειοδοτήσεις, κατάργηση ιδεολογικών φίλτρων από τεχνικούς κανονισμούς. Και τη φρόνηση να χτίζεις αντί να ζεις από τα έτοιμα.